کولیس دیجیتال

ساعت اندیکاتور ابزار اندازه گیری کوچکی است که از آن در دستگاه‌های مکانیکی مختلف و برای اندازه‌گیری انحراف بعُد معینی از یک قطعه مکانیکی استفاده می‌شود. اجزای اندیکاتور عبارتند از اهرم‌ها، چرخ‌دنده‌ها و چرخ دنده‌های جناحی. معمولا اپراتور از این ابزار برای سنجش انحراف از یک سطح خطی استفاده می‌کند. به‌علاوه، کاربرد واقعی این ابزار اندازه‌گیری به نوعی مقایسه‌ای است. به این صورت که اندیکاتور انحراف ابزارها را نسبت به دستگاه استاندارد می‌سنجد و این مقایسه به اپراتورها کمک می‌کند تا مطمئن شوند که مقادیر دستگاهی که در اختیار دارند در محدوده تولرانس مورد نظر است.

متعلقات ساعت‌های اندیکاتور

همچنین برخی متعلقات ساعت‌های اندیکاتور عبارتند از: کلاهک‌های رنگی، اهرم بالابر برای اسپیندل، پیچ عقب، اتصال نقطه تماس، صفحات اندازه‌گیری بیرونی 0.01 میلی‌متری، پایه ساعت اندیکاتور و غیره

بیشتر بخوانید: خرید پایه ساعت اندیکاتور

کولیس چیست ؟
از کولیس می توان بعنوان دست راست مهندسین در صنایع مختلف نام برد. دقت اندازه گیری همواره یکی از مهم ترین مباحث مهندسی بوده و در کشور هایی با صنایع پیشرفته شاهد وجود تجهیزات اندازه گیری دقیق تر هستیم.

کولیس دیجیتال یک ابزار نسبتا کوچک مهندسی است که برای اندازه گیری قطر و طول داخلی، قطر و طول خارجی و همچنین عمق قطعات به صورت دقیق مورد استفاده قرار می گیرد. کولیس کاربرد های فراوانی در علوم مهندسی و پزشکی دارد و به همین علت عموما از جنس فولاد ضد زنگ ساخته می شوند تا ضمن داشتن استحکام مناسب، توانایی بکارگیری در شرایط مختلف آب و هوایی را داشته باشند. دقت اندازه گیری کولیس های مدرن به صدم میلیمتر (mm 0.01) یا ده هزارم اینچ (0.0005in) می رسد و برای دستیابی به دقت بالاتر باید از میکرو متر یا ریز سنج استفاده کرد. طول قابل اندازه گیری با کولیس نهایتا 1 متر است. اکثر مدل ها دارای طول 15،20،30،50،60 و 100 سانتیمتری هستند.

در بورگیج ساعتی، در هر نقطه اندازه گیری اگر عقربه به سمت بعد از صفر (مثبت) حرکت کند، به این معناست که قطر داخلی آن قطعه در آن نقطه مشخص، به اندازه‌ای که عقربه نشان می‌دهد باریک‌تر و کوچکتر از 51 میلی متر است. و اگر به سمت منفی و قبل از صفر حرکت کرد یعنی گشادتر و بزرگتر است

کولیس پایه دار در انواع مختلفی موجود است که ما در ادامه به طرز استفاده از هرکدام را شرح داده ایم.

کولیس داخلی(Inside calipers)

این نوع از کولیس برای اندازه‌گیری ابعاد داخلی اشیا به کار می‌رود.

کولیس بالایی در شکل به صورت دستی تنظیم می‌شود. ابتدا به آرامی به آن ضربه می‌زنیم تا به داخل شی برود سپس پیچ آن را باز نموده تا پایه‌های آن کاملاً گیر دار شده و ابعاد را مطالعه می‌کنیم.

کولیس پایینی در شکل به وسیله پیچ قابل تنظیم است که بدون تکان دادن وسیله از محل اندازه‌گیری قابل قرائت می‌باشد.

کولیس خارجی(Outside calipers)

این دسته از کولیس‌ها برای اندازه‌گیری ابعاد خارجی به کار می‌روند. به کارگیری این وسیله قابلیت تکرار پذیری و نیز دقت بالایی دارد. در اندازه‌گیری ابعاد بزرگ همچون قطر یک لوله بزرگ بسیار مفید می‌باشد.

کولیس ورنیه

کولیس ورنیه‌ها، کولیس‌های دیجیتال و کولیس‌های عقربه‌ای ابعاد را به طور مستقیم و با دقت بالا اندازه‌گیری می‌کنند. این کولیس‌ها متشکل از یک خط کش با فک ثابت و یک فک دیگر که در طول خط کش لغزانده می‌شود، می‌باشند. فاصلهٔ بین جک‌ها به سه روش خوانده می‌شود. ساده ترین روش این است که محل نشان گر قرائت گردد. هنگامی که نشان گر بین دو نشانه گذاری است، کاربر می‌تواند آن را درج کرده و از این روش دقت بیشتری را اعمال نموده است. روش دیگر این است که شی مورد نظر را بین دو فک قرار می‌دهیم و سپس از روی خط کش اصلی عدد نشان داده شده را می‌خوانیم (بر حسب میلیمتر) و سپس از روی ورنیه هر خطی که بر روی خط خط کش اصلی منطبق است را خوانده و در دقت آن ضرب می‌کنیم و با عدد خوانده شده از روی خط کش اصلی جمع می‌کنیم. کولیس‌های ورنیه، دیجیتال و عقربه‌ای می‌توانند ابعاد داخلی و خارجی را اندازه بگیرند و برای اندازه‌گیری هر کدام از فک مخصوص استفاده کنند. مقیاس ورنیه‌ها بر حسب سیستم متریک یا مقیاس‌های کوچکتر و نیز بر حسب اینچ که در قسمت بالای آن است، می‌باشد. کولیس‌های بکار گرفته شده در صنعت تا ۰٫۰۱ میلیمتر و یا ۰٫۰۰۱ اینچ دقت دارند و در ابعادی موجودن که می‌توان از آن‌ها برای اندازه‌گیری تا ۱۸۲۹ میلیمتر و یا ۷۲ اینچ استفاده کرد.

فک خارجی برای اندازه‌گیری ابعاد خارجی از جمله قطر خارجی
فک داخلی برای اندازه‌گیری ابعاد داخلی از جمله قطر داخلی
پروب عمق که برای اندازه‌گیری ارتفاع و عمق به کار گرفته می‌شود.
مقیاس اصلی که تا ۱ میلیمتر را اندازه می‌گیرد.
مقیاس اصلی بر حسب اینچ
مقیاس ورنیه که دقت آن تا ۰٫۱ میلیمتر یا بیشتر است.
مقیاس ورنیه که دقت را تا کسری از اینچ می‌دهد.
گیره برای جلوگیری از حرکت قسمت متحرک و یا آسان کردن حرکت آن
 

کولیس عقربه‌ای

به جای استفاده از کولیس ورنیه‌ها که قرائت آن‌ها نیاز به روش خاص داشت که نیاز به یادگیری دارد، می‌توان از کولیس‌های عقربه‌ای که در آن‌ها برای قرائت کسری از میلیمتر کافی است که عدد روی عقربه را قرائت کرد، استفاده نمود. در این وسیله یک چرخ دنده دقیق و کوچک موجود است که بدون نیاز به قرائت مقیاس در ورنیه بهما اندازه دقیق را نشان می‌دهد. نشانگر هر یک اینچ و یا هر میلیمتر و یا یک دهم اینچ می‌چرخد. اندازه قرائت شده از روی عقربه بایستی به آن چه که از روی خط کش قرائت می‌شود، اضافه شود. به وسیله یک پیچ می‌توان آن چه که بر روی خط کش نمایش داده می‌شود را قفل کرد. منظور این است که از حرکت عقربه جلوگیری نمود تا در قرائت اشتباهی به وجود نیاید.

کولیس دیجیتال

این کولیس‌ها از آن جایی که یک عدد واحد را بر روی نمایشگر نمایش می‌دهند و دیگر احتیاجی به قرائت از روی خط کش نمی‌باشد، نسبت به کولیس‌های عقربه‌ای بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند. برخی از این نوع کولیس‌ها قابلیت تبدیل واحد به سانتی‌متر، میلیمتر و اینچ را دارند. می‌توان با آن‌ها برخی اندازه‌گیری‌های دیفرانسیلی را انجام داد. کولیس‌های دیجیتال می‌توانند اندازه‌ها را در حافظهٔ خود نگه دارند. از این قابلیت می‌توان در جاهایی که کار کردن دشوار است و امکان دیدن عدد روی مانیتور نیست استفاده می‌شود. کولیس‌ها با طول معمولی، ۶ اینچ یا ۱۵۰ میلیمتر از فولاد ضد زنگ ساخته می‌شوند که دارای دقت نسبی ۰٫۰۰۱ اینچ و ۰٫۰۲ میلیمتر می‌باشند. تکنولو‍‍ژی مشابه در ساخت کولیس‌ها با طول بلند تر(۸ اینچ و ۱۲ اینچ) به کار گرفته شده که دقت آن‌ها برای کولیس‌های ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیمتر، ۰٫۰۰۱ اینچ یا ۰٫۰۳ میلیمتر و برای ۲۰۰ تا۳۰۰ میلیمتر، ۰٫۰۰۱۵ اینچ یا ۰٫۰۴ میلیمتر است. بسیاری از کولیس‌های ساخت چین که قیمت آن‌ها گران نیست، با دقت خوبی از لحاظ منطقی کار می‌کنند. یک مشکل این کولیس‌ها این است که هنگامی که در حالت خاموش قرار می‌گیرند، همچنان از باتری و قدرت آن استفاده می‌نمایند. 

کولیس ریزسنج

کولیس‌های میکرومتری به جای استفاده از قسمت افقی نظیر ورنیه یا عقربه و یا نمایشگر ِ رقومی (دیجیتال)، از یک پیچ برای اندازه‌گیری استفاده می‌کنند و به آن‌ها میکرو متر یا ریز سنج می‌گویند. ریز سنج (میکرو متر)

موارد استفاده

برای اندازه‌گیری ضخامت ورقه‌های نازک و سیم‌های نازک یا برای بدست آوردن قطر ساچمه را با اسبابی به نام ریز سنج اندازه می‌گیرند.

ساعت سنجش اندازه شعاع یا شعاع سنج میز گونه ای از این مدل دستگاه هاست که برای کاربران تخصصی این زمینه به کار می رود. با این دستگاه می توان شعاع داخلی و خارجی انواع اجسام منحنی، گرد و ... با ابعاد آرک و هلال مختلف را بدست آورد و عدد آن را برای ساخت و تکمیل پروژه های کاری در نظر گرفت.

ساعت اندیکاتور ابزاری دقیق است و می‌تواند تاب و انحنای موجود در قطعات مختلف را نیز اندازه‌گیری کند. این دستگاه کوچک دقت بسیار بالایی دارد از این رو در صنعت به کار برده می‌شود. ساعت اندیکاتور در دو نوع آنالوگ (عقربه‌ای) و دیجیتال تهیه و تولید می‌شود و بانام ساعت اندازه‌گیری نیز شناخته شده است.

ساعت شیطونکی برای اندازه گیری و بررسی خلاصی بین قطعات و همچنین انحنا و تاب آنها استفاده می شود،این ساعت در ساخت قطعات بیضی شکل بسیار کاربردی است. اندازه گیری در ساعت شیطانکی، بسیار دقیق و برای اندازه های بین 0.2 تا 1 میلیمتر انجام می شود که این اندازه به کمک یک حرکت دورانی و با چرخش صفحه متحرک محاسبه می گردد
 

میکرومتر سه فک برای اندازه گیری قطر داخلی سیلندرها ( استوانه ) مورد استفاده قرار می گیرند. این نوع میکرومترها شباهت بسیار زیادی با بورگیج یا همان گیج داخل سیلندر دارند که برای اندازه گیری قطر داخلی سیلندرها مورد استفاده قرار می گیرند.

برای خرید میکرومتر سه فک کلیک کنید

از گیج بلوک در کالیبراسیون وکنترل دوره‌ای ابزارهایی مانند میکرومتر، کولیس‌ و ساعت اندازه‌گیری استفاده فراوانی می‌شود. استاندارد ISO 10360-2 در رابطه با تایید دقت ابعادی دستگاه‌های CMM کاملا بر استفاده از گیچ بلوکها به عنوان استاندارد ابعادی مبتنی است.

یک گیج بلوک قطعه ای مستطیلی شکل با دو وجه مقابل هم است (که سطوح اندازه‌گیری خوانده می‌شوند). این دو وجه با دقت بالایی پرداخت شده و تختی بسیار خوبی دارند. با سنگ‌زنی و لپینگ توازی بالایی میان دو سطح ایجاد شده و طول گیج بلوک به اندازه اسمی نقش شده بر آن بسیار نزدیک می‌شود. یکی از ویژگی‌های اصلی گیج بلوکها این است که با ترکیب اندازه‌های مختلف آنها می‌توان برای طولهای مختلف استانداردهای دقیقی ساخت و برای اینکار، دوگیج بلوک از روی سطوح اندازه‌گیری خود با اصطکاک به هم فشرده می‌شوند (wringing).

ضخامت سنج یا thickness gauge یک دستگاه مهندسی دقیق برای انجام تست های اندازه گیری ضخامت بدون تخریب در شرایطی است که به سطح جسم دسترسی داریم. ضخامت سنج از جمله تجهیزات اصلی و ضروری در صنایع مختلف است. این دستگاه بیشتر در صنعت خودرو، جهت اندازه گیری ضخامت رنگ و تشخیص رنگ شدگی خودرو مورد استفاده قرار میگیرد.