كوليس ديجيتال

ساعت انديكاتور ابزار اندازه گيري كوچكي است كه از آن در دستگاه‌هاي مكانيكي مختلف و براي اندازه‌گيري انحراف بعُد معيني از يك قطعه مكانيكي استفاده مي‌شود. اجزاي انديكاتور عبارتند از اهرم‌ها، چرخ‌دنده‌ها و چرخ دنده‌هاي جناحي. معمولا اپراتور از اين ابزار براي سنجش انحراف از يك سطح خطي استفاده مي‌كند. به‌علاوه، كاربرد واقعي اين ابزار اندازه‌گيري به نوعي مقايسه‌اي است. به اين صورت كه انديكاتور انحراف ابزارها را نسبت به دستگاه استاندارد مي‌سنجد و اين مقايسه به اپراتورها كمك مي‌كند تا مطمئن شوند كه مقادير دستگاهي كه در اختيار دارند در محدوده تولرانس مورد نظر است.

متعلقات ساعت‌هاي انديكاتور

همچنين برخي متعلقات ساعت‌هاي انديكاتور عبارتند از: كلاهك‌هاي رنگي، اهرم بالابر براي اسپيندل، پيچ عقب، اتصال نقطه تماس، صفحات اندازه‌گيري بيروني 0.01 ميلي‌متري، پايه ساعت انديكاتور و غيره

بيشتر بخوانيد: خريد پايه ساعت انديكاتور

كوليس چيست ؟
از كوليس مي توان بعنوان دست راست مهندسين در صنايع مختلف نام برد. دقت اندازه گيري همواره يكي از مهم ترين مباحث مهندسي بوده و در كشور هايي با صنايع پيشرفته شاهد وجود تجهيزات اندازه گيري دقيق تر هستيم.

كوليس ديجيتال يك ابزار نسبتا كوچك مهندسي است كه براي اندازه گيري قطر و طول داخلي، قطر و طول خارجي و همچنين عمق قطعات به صورت دقيق مورد استفاده قرار مي گيرد. كوليس كاربرد هاي فراواني در علوم مهندسي و پزشكي دارد و به همين علت عموما از جنس فولاد ضد زنگ ساخته مي شوند تا ضمن داشتن استحكام مناسب، توانايي بكارگيري در شرايط مختلف آب و هوايي را داشته باشند. دقت اندازه گيري كوليس هاي مدرن به صدم ميليمتر (mm 0.01) يا ده هزارم اينچ (0.0005in) مي رسد و براي دستيابي به دقت بالاتر بايد از ميكرو متر يا ريز سنج استفاده كرد. طول قابل اندازه گيري با كوليس نهايتا 1 متر است. اكثر مدل ها داراي طول 15،20،30،50،60 و 100 سانتيمتري هستند.

در بورگيج ساعتي، در هر نقطه اندازه گيري اگر عقربه به سمت بعد از صفر (مثبت) حركت كند، به اين معناست كه قطر داخلي آن قطعه در آن نقطه مشخص، به اندازه‌اي كه عقربه نشان مي‌دهد باريك‌تر و كوچكتر از 51 ميلي متر است. و اگر به سمت منفي و قبل از صفر حركت كرد يعني گشادتر و بزرگتر است

كوليس پايه دار در انواع مختلفي موجود است كه ما در ادامه به طرز استفاده از هركدام را شرح داده ايم.

كوليس داخلي(Inside calipers)

اين نوع از كوليس براي اندازه‌گيري ابعاد داخلي اشيا به كار مي‌رود.

كوليس بالايي در شكل به صورت دستي تنظيم مي‌شود. ابتدا به آرامي به آن ضربه مي‌زنيم تا به داخل شي برود سپس پيچ آن را باز نموده تا پايه‌هاي آن كاملاً گير دار شده و ابعاد را مطالعه مي‌كنيم.

كوليس پاييني در شكل به وسيله پيچ قابل تنظيم است كه بدون تكان دادن وسيله از محل اندازه‌گيري قابل قرائت مي‌باشد.

كوليس خارجي(Outside calipers)

اين دسته از كوليس‌ها براي اندازه‌گيري ابعاد خارجي به كار مي‌روند. به كارگيري اين وسيله قابليت تكرار پذيري و نيز دقت بالايي دارد. در اندازه‌گيري ابعاد بزرگ همچون قطر يك لوله بزرگ بسيار مفيد مي‌باشد.

كوليس ورنيه

كوليس ورنيه‌ها، كوليس‌هاي ديجيتال و كوليس‌هاي عقربه‌اي ابعاد را به طور مستقيم و با دقت بالا اندازه‌گيري مي‌كنند. اين كوليس‌ها متشكل از يك خط كش با فك ثابت و يك فك ديگر كه در طول خط كش لغزانده مي‌شود، مي‌باشند. فاصلهٔ بين جك‌ها به سه روش خوانده مي‌شود. ساده ترين روش اين است كه محل نشان گر قرائت گردد. هنگامي كه نشان گر بين دو نشانه گذاري است، كاربر مي‌تواند آن را درج كرده و از اين روش دقت بيشتري را اعمال نموده است. روش ديگر اين است كه شي مورد نظر را بين دو فك قرار مي‌دهيم و سپس از روي خط كش اصلي عدد نشان داده شده را مي‌خوانيم (بر حسب ميليمتر) و سپس از روي ورنيه هر خطي كه بر روي خط خط كش اصلي منطبق است را خوانده و در دقت آن ضرب مي‌كنيم و با عدد خوانده شده از روي خط كش اصلي جمع مي‌كنيم. كوليس‌هاي ورنيه، ديجيتال و عقربه‌اي مي‌توانند ابعاد داخلي و خارجي را اندازه بگيرند و براي اندازه‌گيري هر كدام از فك مخصوص استفاده كنند. مقياس ورنيه‌ها بر حسب سيستم متريك يا مقياس‌هاي كوچكتر و نيز بر حسب اينچ كه در قسمت بالاي آن است، مي‌باشد. كوليس‌هاي بكار گرفته شده در صنعت تا ۰٫۰۱ ميليمتر و يا ۰٫۰۰۱ اينچ دقت دارند و در ابعادي موجودن كه مي‌توان از آن‌ها براي اندازه‌گيري تا ۱۸۲۹ ميليمتر و يا ۷۲ اينچ استفاده كرد.

فك خارجي براي اندازه‌گيري ابعاد خارجي از جمله قطر خارجي
فك داخلي براي اندازه‌گيري ابعاد داخلي از جمله قطر داخلي
پروب عمق كه براي اندازه‌گيري ارتفاع و عمق به كار گرفته مي‌شود.
مقياس اصلي كه تا ۱ ميليمتر را اندازه مي‌گيرد.
مقياس اصلي بر حسب اينچ
مقياس ورنيه كه دقت آن تا ۰٫۱ ميليمتر يا بيشتر است.
مقياس ورنيه كه دقت را تا كسري از اينچ مي‌دهد.
گيره براي جلوگيري از حركت قسمت متحرك و يا آسان كردن حركت آن
 

كوليس عقربه‌اي

به جاي استفاده از كوليس ورنيه‌ها كه قرائت آن‌ها نياز به روش خاص داشت كه نياز به يادگيري دارد، مي‌توان از كوليس‌هاي عقربه‌اي كه در آن‌ها براي قرائت كسري از ميليمتر كافي است كه عدد روي عقربه را قرائت كرد، استفاده نمود. در اين وسيله يك چرخ دنده دقيق و كوچك موجود است كه بدون نياز به قرائت مقياس در ورنيه بهما اندازه دقيق را نشان مي‌دهد. نشانگر هر يك اينچ و يا هر ميليمتر و يا يك دهم اينچ مي‌چرخد. اندازه قرائت شده از روي عقربه بايستي به آن چه كه از روي خط كش قرائت مي‌شود، اضافه شود. به وسيله يك پيچ مي‌توان آن چه كه بر روي خط كش نمايش داده مي‌شود را قفل كرد. منظور اين است كه از حركت عقربه جلوگيري نمود تا در قرائت اشتباهي به وجود نيايد.

كوليس ديجيتال

اين كوليس‌ها از آن جايي كه يك عدد واحد را بر روي نمايشگر نمايش مي‌دهند و ديگر احتياجي به قرائت از روي خط كش نمي‌باشد، نسبت به كوليس‌هاي عقربه‌اي بيشتر مورد استفاده قرار مي‌گيرند. برخي از اين نوع كوليس‌ها قابليت تبديل واحد به سانتي‌متر، ميليمتر و اينچ را دارند. مي‌توان با آن‌ها برخي اندازه‌گيري‌هاي ديفرانسيلي را انجام داد. كوليس‌هاي ديجيتال مي‌توانند اندازه‌ها را در حافظهٔ خود نگه دارند. از اين قابليت مي‌توان در جاهايي كه كار كردن دشوار است و امكان ديدن عدد روي مانيتور نيست استفاده مي‌شود. كوليس‌ها با طول معمولي، ۶ اينچ يا ۱۵۰ ميليمتر از فولاد ضد زنگ ساخته مي‌شوند كه داراي دقت نسبي ۰٫۰۰۱ اينچ و ۰٫۰۲ ميليمتر مي‌باشند. تكنولو‍‍ژي مشابه در ساخت كوليس‌ها با طول بلند تر(۸ اينچ و ۱۲ اينچ) به كار گرفته شده كه دقت آن‌ها براي كوليس‌هاي ۱۰۰ تا ۲۰۰ ميليمتر، ۰٫۰۰۱ اينچ يا ۰٫۰۳ ميليمتر و براي ۲۰۰ تا۳۰۰ ميليمتر، ۰٫۰۰۱۵ اينچ يا ۰٫۰۴ ميليمتر است. بسياري از كوليس‌هاي ساخت چين كه قيمت آن‌ها گران نيست، با دقت خوبي از لحاظ منطقي كار مي‌كنند. يك مشكل اين كوليس‌ها اين است كه هنگامي كه در حالت خاموش قرار مي‌گيرند، همچنان از باتري و قدرت آن استفاده مي‌نمايند. 

كوليس ريزسنج

كوليس‌هاي ميكرومتري به جاي استفاده از قسمت افقي نظير ورنيه يا عقربه و يا نمايشگر ِ رقومي (ديجيتال)، از يك پيچ براي اندازه‌گيري استفاده مي‌كنند و به آن‌ها ميكرو متر يا ريز سنج مي‌گويند. ريز سنج (ميكرو متر)

موارد استفاده

براي اندازه‌گيري ضخامت ورقه‌هاي نازك و سيم‌هاي نازك يا براي بدست آوردن قطر ساچمه را با اسبابي به نام ريز سنج اندازه مي‌گيرند.

ساعت سنجش اندازه شعاع يا شعاع سنج ميز گونه اي از اين مدل دستگاه هاست كه براي كاربران تخصصي اين زمينه به كار مي رود. با اين دستگاه مي توان شعاع داخلي و خارجي انواع اجسام منحني، گرد و ... با ابعاد آرك و هلال مختلف را بدست آورد و عدد آن را براي ساخت و تكميل پروژه هاي كاري در نظر گرفت.

ساعت انديكاتور ابزاري دقيق است و مي‌تواند تاب و انحناي موجود در قطعات مختلف را نيز اندازه‌گيري كند. اين دستگاه كوچك دقت بسيار بالايي دارد از اين رو در صنعت به كار برده مي‌شود. ساعت انديكاتور در دو نوع آنالوگ (عقربه‌اي) و ديجيتال تهيه و توليد مي‌شود و بانام ساعت اندازه‌گيري نيز شناخته شده است.

ساعت شيطونكي براي اندازه گيري و بررسي خلاصي بين قطعات و همچنين انحنا و تاب آنها استفاده مي شود،اين ساعت در ساخت قطعات بيضي شكل بسيار كاربردي است. اندازه گيري در ساعت شيطانكي، بسيار دقيق و براي اندازه هاي بين 0.2 تا 1 ميليمتر انجام مي شود كه اين اندازه به كمك يك حركت دوراني و با چرخش صفحه متحرك محاسبه مي گردد
 

ميكرومتر سه فك براي اندازه گيري قطر داخلي سيلندرها ( استوانه ) مورد استفاده قرار مي گيرند. اين نوع ميكرومترها شباهت بسيار زيادي با بورگيج يا همان گيج داخل سيلندر دارند كه براي اندازه گيري قطر داخلي سيلندرها مورد استفاده قرار مي گيرند.

براي خريد ميكرومتر سه فك كليك كنيد

از گيج بلوك در كاليبراسيون وكنترل دوره‌اي ابزارهايي مانند ميكرومتر، كوليس‌ و ساعت اندازه‌گيري استفاده فراواني مي‌شود. استاندارد ISO 10360-2 در رابطه با تاييد دقت ابعادي دستگاه‌هاي CMM كاملا بر استفاده از گيچ بلوكها به عنوان استاندارد ابعادي مبتني است.

يك گيج بلوك قطعه اي مستطيلي شكل با دو وجه مقابل هم است (كه سطوح اندازه‌گيري خوانده مي‌شوند). اين دو وجه با دقت بالايي پرداخت شده و تختي بسيار خوبي دارند. با سنگ‌زني و لپينگ توازي بالايي ميان دو سطح ايجاد شده و طول گيج بلوك به اندازه اسمي نقش شده بر آن بسيار نزديك مي‌شود. يكي از ويژگي‌هاي اصلي گيج بلوكها اين است كه با تركيب اندازه‌هاي مختلف آنها مي‌توان براي طولهاي مختلف استانداردهاي دقيقي ساخت و براي اينكار، دوگيج بلوك از روي سطوح اندازه‌گيري خود با اصطكاك به هم فشرده مي‌شوند (wringing).

ضخامت سنج يا thickness gauge يك دستگاه مهندسي دقيق براي انجام تست هاي اندازه گيري ضخامت بدون تخريب در شرايطي است كه به سطح جسم دسترسي داريم. ضخامت سنج از جمله تجهيزات اصلي و ضروري در صنايع مختلف است. اين دستگاه بيشتر در صنعت خودرو، جهت اندازه گيري ضخامت رنگ و تشخيص رنگ شدگي خودرو مورد استفاده قرار ميگيرد.